الحر العاملي ( مترجم : عباس جلالى )

184

نقدى جامع بر تصوف ( ترجمة رسالة الاثني عشرية في الرد على الصوفية ) ( فارسى )

نشاط و فرح به گفتهء لغت‌شناسان حالتى است كه در اثر شدت حزن و اندوه و يا شادى و سرور به انسان دست مىدهد و در اين روايت ، غنا و آوازخوانى به شدّت مورد نكوهش قرار گرفته است و اين موضوع بر كسى كه در آن بينديشد ، پوشيده نيست . آيا تاكنون شنيده‌ايد فردى قرآن تلاوت كند و با تار و عود و چنگ و بربط و نظير آن بازى كند تا غنا به چنين چيزهايى اختصاص يابد و راه را براى گوش فرادادن به غنا و ساز و آواز متعارف ، آسان سازد آن هم پس از آن‌كه مشخّص شود غناست و غنا بر آن صدق نمايد ؟ آيا اين كار دليلى جز لبيك گفتن به نداى شيطان و مرسوم شدن آن ، چيز ديگرى مىتواند باشد به‌گونه‌اى كه قبح و زشتى آن اندك شود چنان‌كه هرچيزى را مردم بدان عادت كردند ، قبح آن از بين مىرود ؟ جالينوس مىگويد : سران شياطين سه چيزاند : به هم آميختگىهاى طبيعت ، وسوسه‌هاى تودهء مردم ، راه و رسم و عادت آن‌ها . اين شيوه ، از صوفيان اهل سنّت و منحرفان آن‌ها كه متمايل به صوفيّه و ناخرسند از نهى رسيده از طريق ما [ شيعيان ] ، هستند به جامعه سرايت كرده است . برخى از آن‌ها نظير غزالى و امثالش به پيروى از كسانى كه بدين موضوع خوش‌بين بوده‌اند ، غنا را تنها در مجالس باده‌نوشى و فسق و فجور حرام مىدانند با اين‌كه لازمهء اين كار سوء ظن نسبت به ائمه عليهم السّلام و علماى شيعه است . بدين ترتيب ، اگر غنا همان چرخاندن صدا در گلو است كه علماى ما قائل‌اند بنابراين ، مصداق همين غنا خواهد بود و اگر براى شناخت آن بايد به عرف رجوع شود آن‌گونه كه گفته شده ، از آن مىتوان پى برد كه اين غنا برخاسته از عرف سرزمين‌هاى عربى است . صوفيان مداومت بر شنيدن و گوش فرادادن به غنا را در شمار علل و اسباب سر سپردگى مريدان تلقّى مىكنند و اين خود ، اعتراف به اين است كارى را كه آنان انجام مىدهند و صدايى را كه مىشنوند ، غناست و غزالى كه حرمت غنا را ويژهء مجالس باده نوشى و فسق و فجور مىداند در غير اين گونه مجالس كه خود گفته ؛ اعتراف به صدق غنا نموده است و ما در اين خصوص با صوفى مخالف مذهب شيعه بلكه با كسانى كه به ظاهر خود را به اين مذهب مىبندند ، سخنى نداريم و هركجا غنا صادق آمد چاره‌اى جز قائل شدن به حرمت غنا نداريم جز جاهايى كه به سبب اطلاق و عموم دليل ، استثناء شده است . بنابراين ، اگر پذيراى عرف شدند در حقيقت به وجود غنا اعتراف كرده‌اند و اگر به ترجيع